Blog van zaak-shops.nl

brengt woorden tot leven.

Elk jaar in november begint het weer: de spanning om sinterklaas. De winkels versieren hun etalages en in de brievenbus vallen folders met plaatjes van de mooiste cadeaus. En dan … zo half november, komt hij dan eindelijk met de pakjesboot naar Nederland.

Wie is sint Nicolaas?

Sint Nicolaas of sinterklaas, zoals wij hem kennen, bejaarde kindervriend uit Spanje, die brave kinderen beloont en stoute bestraft. Die met een zwarte knecht op een schimmel over de daken rijdt en via de schoorsteen iets lekkers en speelgoed uitdeelt. Die oude kindervriend schijnt een samenstelling te zijn van twee mensen en een Germaanse god, Wodan. De twee mensen hadden allebei de naam Nicolaas. De één heeft geleefd in de vierde eeuw en de ander in de zesde eeuw, na Christus. Beide woonden in de provincie Lycië: het tegenwoordige Turkije.

Sinterklaas is dus een Turk. De jongste Nicolaas begon als monnik en later werd hij bisschop van Pinora. De oudste Nicolaas is waarschijnlijk geboren in Patara, vlakbij Myra, een kleine stad in de provincie Lycië. Later is ook hij bisschop geworden. Dat kun je nu nog zien aan de kleding die sinterklaas draagt. Bisschopskleding bestaat uit een lange mantel, de tabbert, een mijter op zijn hoofd en in zijn hand een staf. De oudste Nicolaas is op 6 december gestorven. De sterfdag van sint Nicolaas is belangrijk omdat hij een heilige werd. Mensen die veel voor het geloof en de kerk hebben betekend worden in de Roomkatholieke kerk heilig verklaard.

Zwarte Piet

Zwarte Piet is in heel de geschiedenis van sinterklaas betrekkelijk jong, want hij treedt voor het eerst zichtbaar op in het zeer bekende prentenboek ‘sint Nicolaas en zijn knecht’ van Jan Schenkman uit 1850.

De figuur van zwarte Piet is nog steeds in ontwikkeling. In onze tijd van antidiscriminatiewetten en politieke correctheid is deze niet al te slimme zwarte man met zijn rare taaltje een omstreden figuur geworden. Tegenwoordig zijn er dan ook experimenten met bijvoorbeeld bonte- en roetveegpieten.

Er is nog een mogelijke theorie gevonden over de mogelijke herkomst van zwarte Piet. Er is een oud verhaal over een Ethiopische slaaf ‘Piter’,  die door bisschop Nicolaas op een slavenmarkt zou zijn gekocht en daarna vrijgelaten. Uit dankbaarheid zou Piter in dienst van Nicolaas zijn getreden.

Zie ginds komt de stoomboot …

De aankomst per stoomboot valt misschien te verklaren uit de legende waarin sint Nicolaas in nood verkerende zeelieden op zee redt; sindsdien is hij ook de patroon van de zeelieden. Daarom hebben vele havensteden een sint-Nicolaaskerk, zoals bijvoorbeeld Amsterdam, Kampen, Harderwijk, Edam en Monnickendam.

M2

Er zijn bijna een miljoen beschreven soorten insecten! Klein in vorm, maar groot in aantal. Het is de grootste groep dieren op aarde.

Ontzettend veel kleine dieren vliegen en kruipen er op deze wereld rond. Bijen, vliegen, wespen, mieren, we zien ze bijna overal en we noemen deze diertjes insecten. Ook de vlinder is een insect terwijl spinnen niet tot deze groep behoren maar tot de spinachtigen.

Insecten zijn heel speciale dieren, ze hebben namelijk geen skelet in hun lichaam. Ze hebben een uitwendig skelet, het is zichtbaar. Wetenschappers noemen deze dieren ‘geleedpotigen’. Maar niet alle geleedpotigen zijn insecten. Binnen deze groep is er een groep dieren die we insecten noemen.

Hoe herken je een insect?

Insecten herken je aan bepaalde lichaamskenmerken:

  • Het lichaam van dit diertje bestaat uit drie delen, namelijk de kop, borststuk en achterlijf
  • Daarnaast heeft een insect twee antennes of voelsprieten
  • Ook hebben ze bijna allemaal vleugels en facetogen
  • En nog een kenmerk waar je dit diertje aan kunt herkennen is dat ze altijd zes poten hebben

Vijanden

Insecten hebben veel vijanden, waarvan wij mensen zelfs de grootste. De meeste vogels eten insecten en spinnen houden van muggen. Gelukkig zijn insecten wel in staat om zichzelf in veiligheid te brengen door bijvoorbeeld weg te vliegen of zich te verbergen. Ook kunnen sommige steken, denk aan de wesp. En er zijn insecten in camouflagekleuren en eruit zien als bladeren of takken. Denk hierbij aan de wandelende tak.

Het gaat niet goed met de bijen en hommels

Al jaren gaan er extreem veel bijen dood door virussen, gebrek aan voedsel, maar ook door pesticiden. Maar ook met de hommels gaat het niet goed. Een kwart van alle hommelsoorten wordt met uitsterven bedreigd, zo blijkt uit een rapport dat bekend is gemaakt door IUCN, de wereldwijde koepel van natuurorganisaties.

Hommels en bijen zorgen voor bestuiving van groente en fruit. Ze vormen daardoor een belangrijke schakel in de voedselvoorziening. Maar de insecten lijden ernstig onder het gebruik van bijvoorbeeld bestrijdingsmiddelen en gronduitbreiding in de intensieve landbouw. Nederland gebruikt volgens de natuurbeschermers de grootste hoeveelheid bestrijdingsmiddelen per hectare van alle Europese landen.

Er komen (kwamen) in Nederland ongeveer twintig hommelsoorten voor. Er vliegen ruim driehonderd soorten bijen, maar daarvan is zestig procent bedreigd. Wetenschappers zijn al jaren aan het zoeken naar de exacte oorzaak van de achteruitgang van bijensoorten, maar ze zijn het er nog niet over eens.

Maak je tuin insectvriendelijk

Als je een tuin hebt kun je deze dieren extra goed helpen. Door bepaalde struiken en planten neer te zetten. Belangrijk is om takken en bladeren te laten liggen in je tuin, zodat de dieren een schuilplaats en verstopplek kunnen maken. Ook kun je kiezen voor het ophangen van nestkasten of insectenkasten voor bijvoorbeeld vlinders en bijen.

De meeste insecten kunnen de winter niet overleven en daarom laten ze eitjes achter die dat wel kunnen. Andere insecten schuilen ook wel onder de grond, in boomschors of een speciale insectenkast, ook wel insectenhotel genoemd. En er zijn zelfs insecten die naar een warm land vliegen.

M2

De platenspeler is jarenlang uit beeld geweest, maar dankzij de jeugd weer helemaal hip.

De platenspeler is weer helemaal terug en wordt steeds vaker van de zolder gehaald. Of er wordt een nieuwe aangeschaft als je er nog geen één hebt. Ook stijgt hierdoor de verkoop van vinyl. Mensen en vooral de jeugd vinden het mooi om (weer) zo’n grote platenhoes in handen te hebben. Muziek maken met een platenspeler is heel bijzonder en heel wat anders dan luisteren via smartphone of computer.

Met een platenspeler in je huiskamer hoor je er weer bij. Het is namelijk weer helemaal hip om te luisteren naar elpees. Al worden ze tegenwoordig ‘vinyl’ genoemd. Steeds meer artiesten brengen hun albums uit op vinyl en daarom heb je wel een platenspeler nodig. In het cd-tijdperk heeft iedereen de platenspeler naar de zolder gebracht of naar de vuilstort. Nu is de vraag naar platenspelers weer enorm groot. En ze zijn dus ook weer volop te koop.

Kies de platenspeler die bij je interieur past

Als je naar je vinyl wilt luisteren, gaat het er ook om dat de platenspeler er goed uitziet. Je moet er natuurlijk wel met plezier naar kijken en het geluid moet goed zijn. Tegenwoordig kun je een platenspeler in allerlei verschillende kleuren kopen. Je kunt precies de speler kiezen die past bij jouw interieur en zo genieten van urenlang muziekplezier.

Automatisch of handbediening?

Er zijn volautomatische platenspelers, dat wil zeggen dat als je op start drukt de arm van de platenspeler dan vanzelf beweegt naar de eerste groef en de naald daarin laat zakken. Aan het einde van de plaat wordt de naald weer opgetild en beweegt de arm vanzelf weer terug. Er zijn ook platenspelers die je zelf moet starten, waarbij je de arm helemaal handmatig moet bedienen. Daarnaast is er een tussenvorm waarbij het plateau wordt gestart als je de arm beweegt en deze gaat omhoog aan het einde van de plaat. Maar verder gebeurt er niets. Een armlift en een soepel bewegende arm is eigenlijk het belangrijkste onderdeel van de platenspeler om met gemak en enige voorzichtigheid te kunnen genieten van je elpees. Helaas hebben de koffergrammofoons vaak geen armlift.

Wie is de uitvinder van de platenspeler?

In 1846 wordt Thomas Edison geboren, als jongste van zeven kinderen. Als kind gaat hij nauwelijks naar school, maar wordt thuis onderwezen door zijn moeder. Op jonge leeftijd krijgt hij de ziekte roodvonk, die hem voor een deel doof maakt. Wanneer hij de zoon van een stationschef redt van een dodelijk ongeluk, krijgt Thomas als dank enkele telegrafielessen. Hij ontwikkelde zich tot één van de snelste telegrafisten van zijn omgeving.

Edison heeft meer dan duizend uitvindingen op zijn naam staan waarvan de gloeilamp misschien wel de bekendste is. De platenspeler was de favoriete uitvinding van hem. Hij noemde het de pratende machine en gaf meer dan drie miljoen dollar uit voor de ontwikkeling daarvan.

Thomas Edison heeft onder andere uitgevonden:

  • De gloeilamp
  • De platenspeler
  • De koolstofzender van de telefoon
  • De dynamo
  • De eerste filmcamera
  • De eerste projector

M2

Welke invloed heeft bewegen en sporten op je gezondheid?

Sporten is belangrijk en draagt bij aan een goede gezondheid. Bewegen versterkt je longen en hart en zorgt voor calorieverbranding. Uit onderzoek blijkt dat mensen die veel bewegen, 40 tot 50% minder kans hebben op bijvoorbeeld darmkanker. Voor andere soorten kanker, zoals borstkanker, wordt ook langzaam maar zeker duidelijk dat lichaamsbeweging het risico doet afnemen. Bovendien wordt de kans op hart- en vaatziekten, botontkalking, overgewicht, suikerziekte, hoge bloeddruk en spierpijn minder als je beweegt. Helemaal als je daarbij een goede leefstijl hebt die je gezondheid bevordert: niet roken, matig met alcohol en gezonde voeding. Het is belangrijk om bij het sporten en wandelen goede schoenen te dragen. Het dragen van verkeerde schoenen kan niet alleen zorgen voor blaren, maar ook voor problemen met de enkels, knieën en heupen.

Zware inspanningsoefeningen zijn niet noodzakelijk voor een goede gezondheid. Zowel mannen als vrouwen hebben het meeste baat bij een bescheiden bewegingsprogramma, zoals 30 minuten per dag stevig wandelen of fietsen. Ook wat vaker de trap nemen in plaats van de lift heeft al effect. En schoffelen in de tuin of een huishoudelijke klus zoals het gebruik van een stofzuiger. Deze inspanningen leveren ook al gezondheidswinst op – de weegschaal geeft het bewijs.

Sporten of bewegen is een goede manier om af te vallen. Het is veel veiliger dan allerlei medicijnen of een dieet volgen. En bijkomend voordeel is dat sporten afleiding en ontspanning geeft. Doordat je beweegt maakt je lichaam ook een hormoon aan dat je gelukkiger maakt, namelijk endorfine. Van deze stof krijg je een prettig, alert en gelukzalig gevoel. Dus bewegen heeft zeker ook een geestelijke invloed op je.

Mensen die regelmatig bewegen gaan minder vaak naar de huisarts. Bovendien liggen deze mensen minder vaak in het ziekenhuis. Eenmalig lang bewegen heeft geen effect op langere termijn. Het beste is dat je meerdere dagen in de week matig tot intensief iets doet. Maar te veel sporten is ook weer niet goed. Het gaat erom dat je je lichaam niet te veel belast. Als je lichaam de grens aangeeft moet je ook stoppen om blessures te voorkomen. Het lichaam op een juiste wijze belasten stelt het tot meer in staat omdat er dan aanpassingen in ontstaan. Je spieren bijvoorbeeld, worden sterker, je voelt je fitter doordat zuurstof en bloed beter wordt getransporteerd. En je krijgt meer conditie en het lichaam herstelt zich sneller na een inspanning.

Conclusie:

Bewegen en sporten zijn noodzakelijk om gezond te blijven. Het vermindert de kans op allerlei ziektes en kwalen. Een goede balans in het belasten van het lichaam, maakt dat je je fitter en dus beter gaat voelen.

M2

Wat is welvaart

Wij, in Nederland, leven in een welvarend land, waarbij bijna iedereen kan kopen wat hij of zij graag wil. Welvaart geeft weer hoeveel we kunnen kopen van ons geld en hoeveel behoeften daarmee bevredigd kunnen worden. De van Dale omschrijft welvaart als een toestand van voorspoed van gunstige ontwikkeling in maatschappelijk en economisch opzicht.

Als bijvoorbeeld de lonen stijgen en de prijzen blijven gelijk, dan zullen we meer kunnen kopen en daarmee gaat het beter met de welvaart. Als er producten uit het buitenland komen, zijn er meer producten waar we uit kunnen kiezen, dus een betere welvaart. Maar een goede welvaart heeft niet altijd te maken met een goede economie.

Welvaart kan verschillende betekenissen hebben.

Mensen in ontwikkelingslanden:

  • Voldoende eten
  • Een dak boven je hoofd
  • Een waterput in de buurt
  • Medicijnen en een goede medische zorg
  • Kinderen die naar school kunnen gaan

Bij welvarende mensen (bij ons bijvoorbeeld):

  • Een groot huis
  • Meerdere auto’s
  • Internet
  • Vaak en ver op vakantie gaan
  • Nieuwste producten kunnen kopen zoals: Smartphone, Drone, Dab radio, Fixed gear bike

Er zijn natuurlijk in ons land ook minder welvarende mensen. Neem bijvoorbeeld de langdurig werklozen en de daklozen. Voedselbanken bijvoorbeeld, schoten als paddenstoelen uit de grond.

Driekwart van de wereldbevolking woont in wat we ontwikkelingslanden noemen. Meer dan 1,3 miljard van hen leeft in mensonterende armoede. Om te bepalen of iemand arm of rijk is, kun je kijken naar het inkomen. Ook kun je kijken naar de levensverwachting, de mate waarin een mens gelukkig is. De toegang tot goede sanitaire voorzieningen, medische voorzieningen en de mogelijkheid tot zelfontplooiing. Dit wordt wel de levensstandaard genoemd. Als maatstaf wordt meestal het gemiddelde inkomen per hoofd van een gezin gebruikt.

In de laatste tien jaar van de twintigste eeuw is volgens de Wereldbank het aantal arme mensen (mensen die moeten leven van minder dan een dollar per dag) nauwelijks afgenomen. De kloof tussen arm en rijk is alleen maar groter geworden. Dit blijkt uit de volgende zaken:

  • 20% van het rijkste deel van de wereldbevolking heeft een inkomen dat maar liefst 150 keer hoger ligt dan dat van de armste
  • De rijken bezitten ongeveer 85% van alle rijkdom van de wereld
  • Ruim een kwart van de wereldbevolking heeft totaal niet geprofiteerd van de economische groei in 30 jaar

M2

Wat zijn dat eigenlijk?

Een ‘vallende ster’ is een heel klein brokje steen uit de ruimte, zo groot als een kiezelsteen, dat met een hoge snelheid de dampkring binnendringt. De hoge snelheid veroorzaakt heel veel wrijving en daardoor verdampt het steentje. Ook botst de meteoor, zoals een vallende ster ook wel wordt genoemd, tegen moleculen in de lucht. Door de klap vallen de moleculen uit elkaar in elektrisch geladen deeltjes. Als deze deeltjes weer bij elkaar komen komt er licht vrij. Dit is het lichtspoor dat je dan kunt zien.

Als zo’n steen uit de ruimte groot genoeg is kan hij de verbranding in de atmosfeer overleven. Hij stort dan met veel geweld neer op aarde en laat een krater achter. De steen die dan gevonden wordt noemt men dan een meteoriet. Het object dat op 11 januari 2017 het dak van een schuur in Broek in Waterland doorboorde is een steenmeteoriet. Onderzoekers van Naturalis hebben dit vastgesteld. De steen weegt 500 gram en waarschijnlijk afkomstig uit een gebied tussen Jupiter en Mars. Daar zweeft veel ruimtepuin die af en toe uit hun baan raken en koers kunnen zetten naar de aarde. Dit komt niet heel vaak voor gelukkig. In de laatste tweehonderd jaar zijn er zes meteorieten gevonden in Nederland. De vorige keer dat er een meteoriet werd gevonden in Nederland viel 27 jaar geleden.

Waarom zien we soms zo veel vallende sterren?

De aarde heeft zoals we wel weten zwaartekracht. Deze kracht trekt altijd wel kleine stenen aan, die door het heelal zweven. En deze steentjes worden weer meteoren. Deze vallende sterren zijn dus eigenlijk het hele jaar door te zien. Maar soms komt de aarde in haar baan om de zon door een gebied waar een komeet langs gekomen is. Een komeet is een groot stuk steen en ijs dat, net als een planeet (maar wel een stuk kleiner), een baan om de zon heeft. Zo’n komeet laat veel steentjes in de ruimte achter. Als de aarde dan door deze ‘wolk’van gesteente gaat dan zie je op dat moment veel meer vallende sterren of meteoren dan in andere nachten. We spreken in de sterrenkunde dan van een meteorenzwerm of –regen. Elke zwerm is genoemd naar het sterrenbeeld, waaruit de meteoren tevoorschijn lijken te komen. Omdat deze zwermen ook een vaste baan om de zon hebben, komen sommigen elk jaar op dezelfde tijd door een deel van de dampkring.

Je kunt de vallende sterren het beste zien bij helder weer en als er weinig of geen wolken aan de lucht zijn. Juli en augustus zijn maanden waar je uitstekend meteoren kunt waarnemen. Ook op de radio en televisie wordt hier aandacht aan geschonken. Vooral in augustus zijn er veel te zien en is dit voor jong en oud een echt spektakel. De Perseïden (zoals deze zwerm wordt genoemd) is een rijke zwerm. Ze worden zo genoemd omdat het punt van waaruit ze lijken te komen, genaamd de radiant, ligt in het sterrenbeeld Perseus. De vroegste informatie over deze meteoren stamt al uit 36 voor Christus uit Chinese geschriften.

De hele zichtbare periode van 17 juli tot en met 24 augustus zijn er regelmatig vallende sterren te zien. Vanaf 17 juli lopen de aantallen langzaam op, te beginnen met een paar per uur, met een maximum rond 13 augustus. Daarna nemen de aantallen weer af.

M2

Waarom komt hij uit Scheveningen?

We kennen ze vast nog wel en hebben ze vast wel eens op de radio of platenspeler gehoord. Die oude kinderliedjes, ze lijken nergens over te gaan.

Soms zit je na te denken over de tekst, maar jaren na dato nog altijd niet begrijpt waar het liedje over gaat. Of wat het kennen van bijvoorbeeld ‘de mosselman’ toevoegt aan de algemene ontwikkeling. Dat deze goede man in Scheveningen woont, is een ieder nu wel bekend.

‘Zeg ken jij de mosselman’ is een kinderliedje dat is gebaseerd op het Engelse kinderliedje ‘Do you know the Muffin Man?’ The Muffin Man woont op Dury Lane en de mosselman komt uit Scheveningen. Maar in Scheveningen komen helemaal geen mosselen in het wild voor. De Waddenzee is onze kweekvijver voor zaad van de mossel en de Oosterschelde is de opkweekbak. Een mossel is na ongeveer twee jaar een centimeter of zes groot en wordt dan geoogst.

De mens eet al heel lang mosselen, het was gratis eten. Rond de 15e eeuw legt men zich toe op de kweek ervan. Dat is het resultaat van overbevissing, ja, toen ook al. In 1825 wordt de wilde vangst aan banden gelegd. Dit heeft geleid tot de kweek zoals we die nu kennen.

Mosselen zijn er als de r in de maand zit, dus vanaf september tot en met april. Het is beter voor de mossel als deze in de zomer niet wordt getransporteerd, vanwege de warmte. In Yerseke is de enige mosselveiling ter wereld. En in 1956 start men met de ‘mosseldagen’. Maar waarom komt in het lied de mosselman uit Scheveningen, als het allemaal om Zeeland draait?

Hoe oud kan een mossel worden?

Het duurt gemiddeld twee jaar voordat een mossel geschikt is voor consumptie. Deze heeft dan een goed formaat en heeft voldoende vlees (vis). Een mossel in het wild kan wel 20 jaar worden. Andere schelpdieren soms wel 100 jaar.

Er worden in Nederland ook mosselen gekweekt in de zogenaamde hangcultuur. Dit is dezelfde manier als die op de traditionele manier wordt gekweekt alleen is de mossel jonger. Deze methode is afgekeken van de Fransen. Hierdoor is men in staat de mosselen soms al in mei of juni te eten. De Moules Bouchots uit de baai van Mont St. Michel zijn wellicht wel de lekkerste en beste mosselen ter wereld, volgens kenners van hangcultuurmosselen.

Mosselen op de barbecue

Stap voor stap voorbereiden:

  • Steek de barbecue aan en controleer de mosselen. Zet een ruime (oude) koekenpan of vorm van een dubbelgevouwen vel aluminiumfolie een bodem, met opstaande rand (pakketje)
  • Schenk wat olijfolie in de pan en verhit dit. Fruit een uitje met wat selderij in ongeveer 2 minuten en voeg groente toe. Schenk daarbij wat (witte) wijn en leg de mosselen op de groente
  • Bestrooi het geheel met peper en bak de mosselen 6-8 minuten, of tot alle schelpen openstaan en schep af en toe om
  • Serveer met kruidenboter. Eet smakelijk!

M2

Het dialectenwoordenboek in Nederland ken één spreekwoord met ‘op die fiets’. Het betekent: ‘op die manier’ en stamt uit de jaren ’90, toen de straattaal zich ontwikkelde.

Bekende liedjes die over fietsen gaan:

  • Bicycle Race van Queen
  • Fiets van Herman van Veen
  • Mijn fiets is gejat van De Sjonnies
  • 9 million bicycles van Katie Melua
  • Jimmy (de eenzame fietser) van Boudewijn de Groot
  • Veilig op de fiets van Paul van Vliet
  • Op fietse van Skik

Welke soorten fietsen kennen we?

We kennen in Nederland veel verschillende soorten fietsen, zoals:

  • Stadsfietsen
  • Vouwfietsen
  • Hybridefietsen
  • Mountainbikes
  • Omafietsen en
  • Elektrische fietsen

Nou zijn er nog een aantal specifieke soorten fietsen, denk aan:

Uitleg van een paar verschillende soorten:

Hybride fiets:

Dat is eigenlijk een soort kruising van een mountainbike en een stadsfiets. Met deze fiets kun je zowel korte als lange afstanden fietsen op zowel harde als onverharde weg. De fiets is gemaakt van licht materiaal en heeft meestal voorvering. Zit comfortabeler als een mountainbike en heeft grotere wielen waardoor de fiets stabieler is. Het is een ideale fiets als je regelmatig op verschillende soorten weg fiets en toch ook graag lange afstanden maakt.

Stadsfiets:

Deze is de meest verkochte fiets van alle verschillende soorten. De fiets is ideaal voor vooral korte afstanden en dagelijks gebruik. Ze zijn goedkoper, hebben weinig onderhoud nodig en zijn comfortabel. Vaak een stevig frame van staal en 3 tot 8 versnellingen.

Vouwfiets:

Deze fiets is uitermate geschikt voor mensen die weinig ruimte hebben of deels met het openbaar vervoer reizen en deels met de fiets. Voordeel van een vouwfiets is dat je deze gratis mee mag nemen in de trein, mits deze niet in de weg staat. Let bij de aanschaf wel op het gewicht want er zijn vele soorten die je kunt opvouwen, maar het gewicht en omvang kan nog wel eens verschillen.

M2

Waar komt dat eigenlijk door?

De opwarming van de aarde wordt veroorzaakt door het toenemende broeikaseffect. Maar wat is dat eigenlijk? De aarde wordt verwarmd door de zon. Een gedeelte van de zonnestraling wordt door de atmosfeer terug de ruimte in gekaatst. Een ander deel wordt geabsorbeerd door de aarde en vervolgens omgezet in warmte. Deze warmte verdwijnt gedeeltelijk in de ruimte. Maar natuurlijke broeikasgassen zoals waterdamp en CO2, zorgen ervoor dat een deel van de warmte rond de aarde blijft hangen als een soort deken. Dit noemt men het broeikaseffect.

Het klimaat is aan het veranderen

De afgelopen tijd is het klimaat vaak onderwerp in het nieuws geweest. Je hoort over hittegolven, stormen, droogtes, ijsregens en overstromingen. Het klimaat verandert doordat de aarde warmer wordt. Deze temperatuurstijging wordt door wetenschappers ‘wereldwijde opwarming’ genoemd.

Het registreren van het klimaat door mensen begon zo’n 150 jaar geleden. In de jaren na 1980 waren er 10 van de 11 warmste jaren.

De veranderingen in het klimaat worden gevolgd door weerstations, schepen en satellieten. Zij verzamelen de lucht, wolkenbedekking en windsnelheden. Deze informatie wordt in computers verwerkt waarin programma’s zitten die kunnen voorspellen hoe het klimaat zal veranderen. De veranderingen nu zijn duidelijk anders dan vroeger. In zo’n korte tijd zijn de temperaturen nog nooit veranderd. Er zijn wereldwijd meer hittegolven, droogtes en overstromingen dan 10 jaar geleden.

Aanwijzingen

Omdat mensen al honderden jaren over het klimaat schrijven, weten wij dat het klimaat verandert. Zij noteerden wat het weer was en schreven over overstromingen en stormen. Wij kunnen het weer in het verleden vergelijken met het weer nu door dagboeken en historische rapporten. Maar er zijn ook andere aanwijzingen:

  • Gletsjers die op de Noord- en Zuidpool in de bergen te vinden zijn. Diep in een gletsjer zit ijs dat wel duizenden jaren oud kan zijn
  • Een boom maakt elk jaar een nieuwe jaarring van hout in zijn stam. Een boom maakt in warme, natte jaren een bredere jaarring dan gewoonlijk
  • De activiteit van de zon; deze is heel groot. De hitte die zij uitstraalt is verschillend. Vaak wordt de zon meerdere weken heter dan gewoonlijk, daarna koelt zij weer af. De veranderingen van de zon hebben invloed op de temperatuur op aarde
  • Klimaat in het verleden. Toen de dinosauriërs op aarde leefden was het klimaat heel anders op aarde dan nu. Het afgelopen miljoen jaar zijn er 4 periodes geweest waarin de gemiddelde temperatuur op aarde meerdere graden lager was dan nu. Een heel groot deel van het land was bedekt met gletsjers. Deze koude periode noemen wij ijstijd
  • De zeespiegel stijgt door de opwarming. Deze is de afgelopen 100 jaar met 10 tot 25 centimeter gestegen. Wetenschappers schatten dat deze in de komende 50 jaar nog eens met zo’n 75 centimeter zal stijgen.
  • Waarschuwing van NASA. Uit deze waarschuwingen blijkt dat er een planeet ‘Nibiru’ of ‘planeet X’ dichterbij komt. Deze planeet heeft een andere koers in ons zonnestelsel en werd heel lang geleden al ontdekt voorbij de planeet ‘Pluto’ als zijnde ‘dwergplaneet’. Uit onderzoek blijkt dat deze planeet, welke 10 keer groter is dan de aarde, eens in de 3600 jaar dichterbij komt. Overal ter wereld komen nu mensen tevoorschijn die vreemde dingen zien in de lucht. Dingen die niet ‘normaal’ zijn en vaak is er een soort roodachtige gloed te zien. Mensen zien zonsondergangen in het Oosten. NASA heeft onverwacht een waarschuwing afgegeven en de Amerikaanse overheid bereid zich voor op een gebeurtenis vanuit de ruimte …

Zou de opwarming van de aarde hiermee te maken kunnen hebben?

Een klein deel uit een krant die een aantal dagen geleden dit artikel schreef:

“De hittegolf in Zuidoost-Europa geselt strandtoeristen. Het is niet te harden in de zon, ook de wind is bloedheet. De temperaturen liepen bijvoorbeeld in Turkije op tot boven de 50 graden Celsius. Ook in Griekenland en aan de Bulgaarse stranden is het erg warm. Het is op de meeste plaatsen daar wel 10 graden warmer dan normaal”.

Wij hebben in Nederland een extreem warme junimaand achter de rug en iedere keer hoor je verhalen over de zonnekracht en hoe hoog die wel niet is.

Dit alles wijst op hele andere dingen. Dit wijst op de nu snelle nadering van een ‘mini zonnestelsel’.

M2

In goede conditie zijn en blijven

Om je lichaam in conditie te brengen en te houden is het van belang om goed en gezond te eten. Veel vitamines en mineralen zijn hierbij van essentieel belang.

Vitamines en mineralen zijn chemische verbindingen die onmisbaar zijn voor ons lichaam. Ze spelen een rol bij de groei, het herstel en het goed functioneren van ons lichaam. Ook zijn ze belangrijk voor een goede gezondheid. Vitamines komen van nature voor in onze voeding. Het lichaam maakt ze niet of onvoldoende zelf.

Wat is het verschil tussen vitamines, mineralen en spoorelementen?

Het belangrijkste verschil is dat vitamines van oorsprong in de levende natuur te vinden zijn. Het zijn dus organische stoffen. Mineralen en spoorelementen zijn dat niet en komen uit de dode natuur. Deze worden door planten en water uit de aarde opgenomen. Pas hierna kunnen dieren en mensen ze binnen krijgen, door het eten van planten, fruit en dieren of het drinken van water.

Er zijn 13 verschillende vitamines, 4 vetoplosbare en 9 wateroplosbare. De vetoplosbare vitamines zijn: A, D, E en K. Deze vitamines zitten voornamelijk in het vet van voedingsmiddelen en kunnen in de weefsels van het lichaam worden opgeslagen. De wateroplosbare vitamines zijn: B1, B2, B3, B5, B6, B8, B11 (foliumzuur) en B12 en vitamine C. Deze vitamines zitten juist in het vocht dat in voedingsmiddelen zit. Het lichaam kan deze wateroplosbare vitamines (met uitzondering van B12) niet goed opslaan, een teveel verlaat het lichaam via de urine.

In fruit zit veel vitamine C, dat is algemeen bekend, maar elke vitamine heeft je lichaam nodig. Maar waar zitten welke vitamines in en waarvoor heb je ze nodig?

Vitamine A:  zorgt ervoor dat je immuunsysteem goed functioneert en is goed voor je huid, haar en tandvlees. Deze vitamine zit o.a. in vis en melkproducten.

Vitamine B: vroeger dacht men dat er maar één vitamine B bestond, maar er blijken verschillende B-vitamines te zijn, die voor hun werking deels van elkaar afhankelijk zijn.
B1: zorgt voor de verbranding van koolhydraten, daardoor krijgt je lichaam energie. Zit vooral in varkensvlees, graanproducten en peulvruchten. B2: is nodig voor een goede spijsvertering en houdt je huid en haren gezond. B2 zit in melkproducten, vlees, groente, fruit en graanproducten. B3: helpt je lichaam energie te halen uit suiker, vet en eiwit en speelt een rol bij de werking van het zenuwstelsel. Deze zit in vlees, vis, noten, groente, fruit en graanproducten. B5: zit in bijna alle voedingsmiddelen en zorgt ervoor dat je lichaam eiwitten, vetten en koolhydraten kan afbreken. Het stimuleert de aanmaak van afweerstoffen. B6: is belangrijk voor je spijsvertering en weerstand. Verder helpt het bij de aanmaak van rode bloedcellen en is het een onmisbare stof voor je zenuwstelsel. Zit in vlees, vis, ei, peulvruchten, aardappels en volkoren producten. B8: houdt je huid en haar gezond en zit in eieren, melk, soja, noten, chocola en bloemkool. B11: (foliumzuur) is heel belangrijk bij de aanmaak van bloed en DNA-materiaal. B11 beschermt bovendien mee tegen hart- en vaatziekten. Zit in groene groenten, fruit en volkoren producten. B12: komt alleen voor in voedingsmiddelen van dierlijke afkomst zoals vlees en zuivel. Het is nodig voor de productie van rode bloedcellen en voor een goed werkend zenuwstelsel.

Vitamine C: is goed voor je weerstand en houdt je tanden, botten en bloedvaten gezond. Ook vertraagt deze vitamine het verouderingsproces. Groente, fruit en aardappels zijn de belangrijkste bronnen.

Vitamine D: zonlicht is de belangrijkste bron van deze vitamine. Ongeveer tweederde deel van de hoeveelheid die je per dag nodig hebt, wordt op deze manier aangemakt. De rest komt uit voeding en zit in voedingsmiddelen van dierlijke afkomst. Vooral paling, zalm en makreel. In Nederland wordt vitamine D aan margarine, halvarine en bak- en braadproducten toegevoegd. Een tekort komt veel voor, vooral bij oudere mensen. Kinderen tot en met 3 jaar hebben ook extra nodig.

Vitamine E: houdt de huid, zenuwen, spieren, rode bloedcellen en het hart gezond. Zit in plantaardige olie, noten, graanproducten, muesli en sesamzaad.

Vitamine K tenslotte: heb je vooral nodig voor de bloedstolling en zit o.a. in broccoli en spinazie.

De geschiedenis van vitamines

De vitamines zijn ontdekt in de eerste helft van de 20e eeuw, vanaf 1906. Na de ontdekking dat voedsel bepaalde stoffen bevat die essentieel zijn voor het behoud van een goede gezondheid en conditie, werd de benaming ‘vitamines’ ervoor bedacht. Het woord is een combinatie van het Latijnse vita (= leven) en amine (= stikstof bevattende verbinding). Later werd bekend dat niet alle vitamines stikstof bevatten, maar het woord ‘vitamine’ was toen al algemeen in gebruik.

Voorraad- en koelkast

Door eten op de juiste manier te bewaren, blijft het langer goed en gaan er minder vitamines verloren. Maar hoe haal je het optimale uit je koelkast, vriezer en voorraadkast?

  • Houd zoveel mogelijk dezelfde indeling aan, zodat alles een vaste plek heeft. Zo weet je altijd waar je iets terug kunt vinden
  • Zet producten die het snelst op moeten, vooraan
  • Bewaar producten zoveel mogelijk in de originele verpakking zodat je de houdbaarheidsdatum in de gaten kunt houden
  • Is iets geopend, dek het dan goed af, of gebruik een goed afsluitbaar opbergdoosje

Groente en fruit kunnen prima buiten de koelkast bewaard worden, mits je het niet te lang laat liggen, niet langer dan een week. De koelkast is de plek om koelverse producten zoals vlees, vis en zuivel in te bewaren. De vriezer is niet alleen geschikt voor producten die je bevroren koopt, maar ook om verse producten extra lang te kunnen bewaren. De meeste producten kan je ongeveer 3 maanden invriezen zonder kwaliteitsverlies.

M2