Blog van zaak-shops.nl

brengt woorden tot leven.

Wat is welvaart

Wij, in Nederland, leven in een welvarend land, waarbij bijna iedereen kan kopen wat hij of zij graag wil. Welvaart geeft weer hoeveel we kunnen kopen van ons geld en hoeveel behoeften daarmee bevredigd kunnen worden. De van Dale omschrijft welvaart als een toestand van voorspoed van gunstige ontwikkeling in maatschappelijk en economisch opzicht.

Als bijvoorbeeld de lonen stijgen en de prijzen blijven gelijk, dan zullen we meer kunnen kopen en daarmee gaat het beter met de welvaart. Als er producten uit het buitenland komen, zijn er meer producten waar we uit kunnen kiezen, dus een betere welvaart. Maar een goede welvaart heeft niet altijd te maken met een goede economie.

Welvaart kan verschillende betekenissen hebben.

Mensen in ontwikkelingslanden:

  • Voldoende eten
  • Een dak boven je hoofd
  • Een waterput in de buurt
  • Medicijnen en een goede medische zorg
  • Kinderen die naar school kunnen gaan

Bij welvarende mensen (bij ons bijvoorbeeld):

  • Een groot huis
  • Meerdere auto’s
  • Internet
  • Vaak en ver op vakantie gaan
  • Nieuwste producten kunnen kopen zoals: Smartphone, Drone, Dab radio, Fixed gear bike

Er zijn natuurlijk in ons land ook minder welvarende mensen. Neem bijvoorbeeld de langdurig werklozen en de daklozen. Voedselbanken bijvoorbeeld, schoten als paddenstoelen uit de grond.

Driekwart van de wereldbevolking woont in wat we ontwikkelingslanden noemen. Meer dan 1,3 miljard van hen leeft in mensonterende armoede. Om te bepalen of iemand arm of rijk is, kun je kijken naar het inkomen. Ook kun je kijken naar de levensverwachting, de mate waarin een mens gelukkig is. De toegang tot goede sanitaire voorzieningen, medische voorzieningen en de mogelijkheid tot zelfontplooiing. Dit wordt wel de levensstandaard genoemd. Als maatstaf wordt meestal het gemiddelde inkomen per hoofd van een gezin gebruikt.

In de laatste tien jaar van de twintigste eeuw is volgens de Wereldbank het aantal arme mensen (mensen die moeten leven van minder dan een dollar per dag) nauwelijks afgenomen. De kloof tussen arm en rijk is alleen maar groter geworden. Dit blijkt uit de volgende zaken:

  • 20% van het rijkste deel van de wereldbevolking heeft een inkomen dat maar liefst 150 keer hoger ligt dan dat van de armste
  • De rijken bezitten ongeveer 85% van alle rijkdom van de wereld
  • Ruim een kwart van de wereldbevolking heeft totaal niet geprofiteerd van de economische groei in 30 jaar

M2

Wat zijn dat eigenlijk?

Een ‘vallende ster’ is een heel klein brokje steen uit de ruimte, zo groot als een kiezelsteen, dat met een hoge snelheid de dampkring binnendringt. De hoge snelheid veroorzaakt heel veel wrijving en daardoor verdampt het steentje. Ook botst de meteoor, zoals een vallende ster ook wel wordt genoemd, tegen moleculen in de lucht. Door de klap vallen de moleculen uit elkaar in elektrisch geladen deeltjes. Als deze deeltjes weer bij elkaar komen komt er licht vrij. Dit is het lichtspoor dat je dan kunt zien.

Als zo’n steen uit de ruimte groot genoeg is kan hij de verbranding in de atmosfeer overleven. Hij stort dan met veel geweld neer op aarde en laat een krater achter. De steen die dan gevonden wordt noemt men dan een meteoriet. Het object dat op 11 januari 2017 het dak van een schuur in Broek in Waterland doorboorde is een steenmeteoriet. Onderzoekers van Naturalis hebben dit vastgesteld. De steen weegt 500 gram en waarschijnlijk afkomstig uit een gebied tussen Jupiter en Mars. Daar zweeft veel ruimtepuin die af en toe uit hun baan raken en koers kunnen zetten naar de aarde. Dit komt niet heel vaak voor gelukkig. In de laatste tweehonderd jaar zijn er zes meteorieten gevonden in Nederland. De vorige keer dat er een meteoriet werd gevonden in Nederland viel 27 jaar geleden.

Waarom zien we soms zo veel vallende sterren?

De aarde heeft zoals we wel weten zwaartekracht. Deze kracht trekt altijd wel kleine stenen aan, die door het heelal zweven. En deze steentjes worden weer meteoren. Deze vallende sterren zijn dus eigenlijk het hele jaar door te zien. Maar soms komt de aarde in haar baan om de zon door een gebied waar een komeet langs gekomen is. Een komeet is een groot stuk steen en ijs dat, net als een planeet (maar wel een stuk kleiner), een baan om de zon heeft. Zo’n komeet laat veel steentjes in de ruimte achter. Als de aarde dan door deze ‘wolk’van gesteente gaat dan zie je op dat moment veel meer vallende sterren of meteoren dan in andere nachten. We spreken in de sterrenkunde dan van een meteorenzwerm of –regen. Elke zwerm is genoemd naar het sterrenbeeld, waaruit de meteoren tevoorschijn lijken te komen. Omdat deze zwermen ook een vaste baan om de zon hebben, komen sommigen elk jaar op dezelfde tijd door een deel van de dampkring.

Je kunt de vallende sterren het beste zien bij helder weer en als er weinig of geen wolken aan de lucht zijn. Juli en augustus zijn maanden waar je uitstekend meteoren kunt waarnemen. Ook op de radio en televisie wordt hier aandacht aan geschonken. Vooral in augustus zijn er veel te zien en is dit voor jong en oud een echt spektakel. De Perseïden (zoals deze zwerm wordt genoemd) is een rijke zwerm. Ze worden zo genoemd omdat het punt van waaruit ze lijken te komen, genaamd de radiant, ligt in het sterrenbeeld Perseus. De vroegste informatie over deze meteoren stamt al uit 36 voor Christus uit Chinese geschriften.

De hele zichtbare periode van 17 juli tot en met 24 augustus zijn er regelmatig vallende sterren te zien. Vanaf 17 juli lopen de aantallen langzaam op, te beginnen met een paar per uur, met een maximum rond 13 augustus. Daarna nemen de aantallen weer af.

M2

Waarom komt hij uit Scheveningen?

We kennen ze vast nog wel en hebben ze vast wel eens op de radio of platenspeler gehoord. Die oude kinderliedjes, ze lijken nergens over te gaan.

Soms zit je na te denken over de tekst, maar jaren na dato nog altijd niet begrijpt waar het liedje over gaat. Of wat het kennen van bijvoorbeeld ‘de mosselman’ toevoegt aan de algemene ontwikkeling. Dat deze goede man in Scheveningen woont, is een ieder nu wel bekend.

‘Zeg ken jij de mosselman’ is een kinderliedje dat is gebaseerd op het Engelse kinderliedje ‘Do you know the Muffin Man?’ The Muffin Man woont op Dury Lane en de mosselman komt uit Scheveningen. Maar in Scheveningen komen helemaal geen mosselen in het wild voor. De Waddenzee is onze kweekvijver voor zaad van de mossel en de Oosterschelde is de opkweekbak. Een mossel is na ongeveer twee jaar een centimeter of zes groot en wordt dan geoogst.

De mens eet al heel lang mosselen, het was gratis eten. Rond de 15e eeuw legt men zich toe op de kweek ervan. Dat is het resultaat van overbevissing, ja, toen ook al. In 1825 wordt de wilde vangst aan banden gelegd. Dit heeft geleid tot de kweek zoals we die nu kennen.

Mosselen zijn er als de r in de maand zit, dus vanaf september tot en met april. Het is beter voor de mossel als deze in de zomer niet wordt getransporteerd, vanwege de warmte. In Yerseke is de enige mosselveiling ter wereld. En in 1956 start men met de ‘mosseldagen’. Maar waarom komt in het lied de mosselman uit Scheveningen, als het allemaal om Zeeland draait?

Hoe oud kan een mossel worden?

Het duurt gemiddeld twee jaar voordat een mossel geschikt is voor consumptie. Deze heeft dan een goed formaat en heeft voldoende vlees (vis). Een mossel in het wild kan wel 20 jaar worden. Andere schelpdieren soms wel 100 jaar.

Er worden in Nederland ook mosselen gekweekt in de zogenaamde hangcultuur. Dit is dezelfde manier als die op de traditionele manier wordt gekweekt alleen is de mossel jonger. Deze methode is afgekeken van de Fransen. Hierdoor is men in staat de mosselen soms al in mei of juni te eten. De Moules Bouchots uit de baai van Mont St. Michel zijn wellicht wel de lekkerste en beste mosselen ter wereld, volgens kenners van hangcultuurmosselen.

Mosselen op de barbecue

Stap voor stap voorbereiden:

  • Steek de barbecue aan en controleer de mosselen. Zet een ruime (oude) koekenpan of vorm van een dubbelgevouwen vel aluminiumfolie een bodem, met opstaande rand (pakketje)
  • Schenk wat olijfolie in de pan en verhit dit. Fruit een uitje met wat selderij in ongeveer 2 minuten en voeg groente toe. Schenk daarbij wat (witte) wijn en leg de mosselen op de groente
  • Bestrooi het geheel met peper en bak de mosselen 6-8 minuten, of tot alle schelpen openstaan en schep af en toe om
  • Serveer met kruidenboter. Eet smakelijk!

M2