Het is je vast niet ontgaan, dat Friesland een top drie notering te pakken heeft op de lijst van toplocaties in Europa. Deze lijst is samengesteld door Lonely Planet. De provincie is een ‘hidden gem’, een verborgen parel, volgens het internationale reismagazine. Dat wisten de Friezen onder ons natuurlijk allang, maar het is zeker een vermelding waard. De Italiaanse regio Emilia-Romagna is op de eerste plek geëindigd. En op de tweede plek in de lijst staat de groene regio Cantabrië, in het noorden van Spanje. De lijst bestaat uit in totaal tien Europese bestemmingen die relatief onbekend zijn onder het grote internationale publiek.

De Fryske taal

Naar schatting spreken zo’n 450.000 mensen Fries, waarvan zo’n 350.000 mensen ook daadwerkelijk als moedertaal. Natuurlijk heeft de Friese taal heel veel eigen woorden en uitdrukkingen maar deze dingen hoor je iemand die uit de provincie komt, vast wel eens zeggen:

  • Nûver; als je wil zeggen dat iets of iemand een beetje vreemd is. Dat is maar een nûver jonkje
  • In heb mijn nocht; ‘ik ben er helemaal klaar mee’
  • Waar kom je weg?; waar kom je vandaan?
  • Skraal; een ander woord om aan te geven dat je iets een beetje karig of pauper vindt
  • ‘Ik kan er niet over’; als je wil zeggen dat je ergens niet tegen kan
  • Sneupen; een ander woord voor rondkijken/snuffelen. ‘Ik ga, bijvoorbeeld, even tussen die kleding sneupen
  • ‘Ik ga op bed’ (en je komt er ook weer af); waar de rest van Nederland naar bed gaat, ga jij erop. En het is ook helemaal niet raar om de vraag ‘hoe laat was je van bed?’ te krijgen, als iemand wil weten hoe laat je wakker was
  • Strunen; ‘Ik ga even op ‘e struun’, zeg je als je wilt zeggen dat je even ergens heen gaat om te kijken of er nog wat te doen is
  • Briek; ander woord om aan te geven dat iets een beetje mislukt of krakkemikkig is
  • Noflik; ander woord voor fijn of knus
  • Hoi; als afscheid, dat kan gewoon in Friesland
  • Oant moarn; tot morgen
  • Lekker ite; lekker eten, of eet smakelijk. Helemaal nu het barbecue seizoen weer is ingegaan!
  • It giet oan! De Elfstedentocht is een bijna 200 kilometer lange schaatstocht die wordt gereden op de Friese wateren, in de winter, als het vriest natuurlijk. Heel Nederland kijkt elk jaar weer ontzettend uit naar dit sportevenement. Gelukkig kan de Elfstedentocht welk elk jaar gewoon doorgaan op bijvoorbeeld de fiets of de skeelers.

Feesten in Friesland

In de zomermaanden trekken veel Nederlanders naar het noorden van het land om de vakantie door te brengen op bijvoorbeeld zeilkamp of op één van de Friese eilanden. Maar het skûtsjesilen, een zeilwedstrijd met platbodems die twee weken lang op de Friese meren plaatsvindt, is ook zeker het bezoeken waard. Net als de ballonfeesten in Joure.

Op een pagina over Friesland mag natuurlijk het fierljeppen en kaatsen ook niet ontbreken. Maar … sommige dingen kunnen misschien beter voor de Friezen zelf blijven. Of ga lekker zelf maar eens op zoektocht uit!

M2

Altijd al eens door de lucht willen vliegen als een vogel? Helaas kunnen we dat niet waarmaken. Maar wist je dat niet alle vogelsoorten kunnen vliegen?

Vogels

Het woord vogel is algemeen en slaat op alle diersoorten die veren hebben, ongeacht of ze wel of niet kunnen vliegen. Een struisvogel bijvoorbeeld kan niet vliegen, maar wordt wel als een vogel beschouwd. Terwijl een vleermuis geen vogel is, maar wel kan vliegen. De veren van een vogel maken dit dier uniek. Er is namelijk geen enkel ander dier wat ook veren heeft.

Het ruien van vogels

Vogels hebben veren, maar deze veren maken natuurlijk veel mee tijdens bijvoorbeeld een vliegtocht of water- of zandbadjes. Daarom ruien vogels in de periode vanaf juli tot ongeveer oktober. Ruien houdt in dat de vogel nieuwe veren krijgt en deze vervangen de oude veren. Het ruien verloopt bij elke vogel anders. Sommige raken al hun oude veren in één keer kwijt, terwijl het bij andere vogels veertje voor veertje gaat.

Trektocht van vogels

Veel vogels in Nederland en België blijven hier niet in de winter. De vogels vertrekken dan in groepen naar het warmere zuiden, waar ze blijven tot in de lente. Deze vogels kunnen vliegend verre afstanden afleggen. De boerenzwaluw bijvoorbeeld overwintert in Afrika, Zuid Amerika of het zuiden van Azië. In de lente komt hij naar Europa, Noord Amerika of het noorden van Azië, voor de voortplanting. De boerenzwaluw broedt in landelijke gebieden met voldoende water. Koppeltjes bouwen hun nest van modder vermengd met speeksel, meestal in schuren of onder bruggen. Maar ook tegen de gevel van een huis of boerderij. Tegenwoordig zijn er ook kant-en-klare zwaluwnesten te koop, die je bijvoorbeeld kunt bevestigen tegen de gevel van je huis. In het broedseizoen brengt een koppel zwaluwen wel twee of drie broedsels groot, alvorens weer naar de overwintering gebieden te trekken.

Broedseizoen

Het is lente en het broedseizoen is weer in volle gang. Overal zijn vogels druk bezig met het bouwen van nesten, het leggen en uitbroeden van eieren en het verzorgen van hun jongen. Je kunt de vogels helpen door een nestkast op te hangen. Denk dan aan de volgende tips:

  • Hang de nestkast op een rustige plek
  • Niet in de volle zon
  • Beschut tegen de wind
  • Een vrije en veilige aanvliegroute
  • Uit de buurt van katten
  • Vogels van dezelfde soort wonen het liefst tenminste tien meter van elkaar, dus niet te dicht bij elkaar
  • Koloniebroeders wel bij elkaar hangen
  • Tenslotte: hang de nestkast stevig op, zodat hij niet kan gaan slingeren of vallen

M2

Op 21 maart, de eerste lentedag, is het 333 jaar geleden dat Johann Sebastiaan Bach is geboren in het jaar 1685 in Eisenach. Dat is een stad in Duitsland. Deze stad was bekend omdat Maarten Luther daarheen vluchtte in het jaar 1520. Naar kasteel ‘de Wartburg’ waar hij het Nieuwe Testament in het Duits vertaalde. Johann Sebastiaan was het achtste kind van een muzikale familie. Al op erg jonge leeftijd gaf Bachs vader zijn zoon vioolles. Eveneens op zeer jonge leeftijd leerde Johann Sebastiaan orgelspelen in de grootste plaatselijke kerk. Verder was zijn vaders huis de verzamelplek van de musici uit de stad en was er haast elke dag wel muziek te horen.

Johanns ouders overleden kort na elkaar. Vanaf toen woonde hij bij zijn oudste broer Johann Christoph. Hij volgde het gymnasium en kreeg muziekles van zijn broer. Eerst zong hij in koren, maar toen in de pubertijd zijn stem veranderde, ging hij instrumenten bespelen die hij graag hoorde. Hij werd zowel componist als dirigent.

Over Bachs karakter is bekend dat hij temperamentvol en opvliegend was. Ook hield hij bij tijd en wijle van een flinke slok. Wat ook bekend is over Bach is dat hij twee keer trouwde en maar liefst twintig kinderen kreeg. Zeven bij zijn eerste vrouw en dertien bij zijn tweede vrouw. Zijn eerste echtgenote overleed in 1720 en zijn tweede in 1737. Bijna elk jaar was ze wel zwanger. Van deze twintig kinderen stierven er tien kort na de geboorte of op jonge leeftijd. Vier zonen van Johann Sebastiaan Bach werden later, net als hun vader, relatief bekende componisten.

Bach hoorde bij de muzikale stroming ‘barok’. Barokmuziek kenmerkt zich door het volgende:

  • Beweeglijkheid
  • De muziek spreekt op je gevoel
  • Sierlijk en licht gespeeld

Matthäus Passion

Verreweg het bekendste werk dat Bach heeft gecomponeerd, is de Matthäus Passion. Dit vertelt het lijdensverhaal van Jezus volgens zijn leerling Mattheus. Het muziekstuk is in 1727 geschreven en hoort bij de grootste meesterwerken uit de baroktijd. Bekend van Bach zijn ook de Brandenburgse concerten. Hij heeft ontzettend veel muziek gecomponeerd. Zowel muziek voor koren als voor hele orkesten, maar ook voor een paar instrumenten, samen of alleen.

De laatste jaren van zijn leven werd Johann Sebastiaan blind. Hij stierf op 28 juli 1750. Tijdens zijn leven was hij eerder bekend als musicus en orgelkenner dan als componist. Pas 75 jaar later werd zijn muziek door componist Felix Mendelssohn Bartholdy in ere hersteld.

Op 21 maart vieren musici van over de hele wereld Bachs geboortedag met een eerbetoon en laten zijn muziek live horen op openbare plekken. Op deze manier willen ze hun gezamenlijke liefde voor Bachs prachtige klanken delen met het publiek. Ook zelf heb je misschien ooit een lp van Bach aangeschaft. Deze lp kun je dan luisteren op een platenspeler en genieten van deze prachtige muziek.

M2

De Olympische spelen zijn het belangrijkste sportfestijn van de wereld. Bijna drieduizend jaar geleden waren de Olympische spelen ook al hartstikke populair. Bij deze spelen komen de meest getalenteerde sportmensen bij elkaar. Je hebt winter- en zomerspelen.

Olympisch dorp

Zo’n honderd jaar geleden sliepen de deelnemers in een hotel. Of gewoon bij mensen in huis. Dat kon toen ook, want er waren nog niet zoveel mensen die mee deden aan de spelen. Maar al snel werden de Olympische spelen steeds groter. In Parijs, in het jaar 1924 was er voor het eerst een Olympisch dorp. Alleen voor de mannen, de vrouwen sliepen in een hotel. In 1932, in Los Angeles, was er voor het eerst een gemengd dorp. Maar er stond nog wel een hek tussen het vrouwen- en het mannengedeelte van een paar meter hoog.

Tegenwoordig slaapt iedereen door elkaar en is het Olympisch dorp heel groot. Aan alles is gedacht, zoals:

  • Restaurants
  • Kerken
  • Ruimtes met computerspelletjes
  • Politiebureaus
  • Bioscopen
  • Winkels
  • En Disco’s

Openingsceremonie 2018

Hopelijk worden er tijdens de Olympische winterspelen in Pyeongchang weer heel wat wereldrecords verbroken. Het record van de opening is al verbroken met een spectaculaire lichtshow. Er werden namelijk 1218 drones ingezet die synchroon met elkaar vlogen, om in de lucht allerlei winterse figuren uit te beelden. Waaronder een snowboarder en uiteraard het Olympisch logo. Nog niet eerder dansten er zoveel drones samen in één zwerm.

De Olympische spelen worden altijd feestelijk geopend en afgesloten. De spelen worden symbolisch geopend met het ontsteken van het Olympisch vuur en het hijsen van de Olympische vlag. De vlam wordt door allerlei sporters lopend van Griekenland, waar de spelen zijn oorsprong vinden, naar het organiserende land gebracht. Het vuur blijft tijdens de spelen de hele tijd branden. De vijf ringen van de Olympische vlag zijn het symbool van de vijf werelddelen. Elk werelddeel heeft zijn eigen kleur:

  • Blauw – Europa
  • Zwart – Afrika
  • Rood – Amerika
  • Groen – Australië
  • Geel – Azië

M2

Tulpentijd breekt weer aan

Tulpen hebben een bloembol onder de grond zitten. Als je in een bloembol kijkt zie je veel lagen. Die lagen heten rokken en dat zijn de ondergrondse bladeren. Daarin zit het voedsel voor de plant om te groeien. Het plantje komt uit het midden van de bol. Tussen de lagen zitten knoppen, daar kunnen nieuwe bloembollen uit groeien. Onder de bloembol groeien de wortels, daarmee haalt de bol water uit de grond. In de lente wordt het dagelijks langer licht en geeft de thermometer steeds hogere temperaturen aan. Dan groeit de tulp uit de bloembol: een stengel met bladeren en een bloem. Het blad van de tulp maakt zelf zijn voedsel, hij gebruikt daarvoor zonlicht, water en zuurstof.

Geschiedenis van de tulp

De bekendste bloembol is toch wel de tulp. Tulp komt van het woord ‘tulpa’, dat is een Latijns woord en het betekent: de bloem die lijkt op een tulband. Een vreemde naam? Niet als je weet, dat tulpen al tijdens de Middeleeuwen werden gekweekt en verhandeld in Turkije. En daar droegen de mannen in die dagen een tulband. Onze tulpen stammen af van die uit Turkije. Rond 1550 was dit een machtig land. In die tijd leefde daar de rijke sultan Soeleiman en zijn paleistuinen stonden vol met de mooiste tulpen. Deze bloemen stonden toen hoog in aanzien. Je kunt het je nauwelijks voorstellen, maar een mensenleven was toen minder waard dan één enkele tulp!

Nationale tulpendag

De tulpentijd breekt weer aan! Op de derde zaterdag van januari is het ‘nationale tulpendag’. Dit jaar valt deze dag op 20 januari. Deze dag wordt groots gevierd met een gratis tulpenplukfeest op de Dam in Amsterdam. Tot en met april is het vervolgens tijd voor tulpen. Zo’n 100 dagen lang is ’s werelds populairste voorjaarsbloem verkrijgbaar in vele kleuren en bijzondere vormen. Nationale tulpendag wordt sinds 2012 jaarlijks gehouden.

Tips om tulpen langer mooi te houden op de vaas:

  • Snijd de stelen schuin af en zet ze in een schone vaas
  • Controleer of er genoeg water in de vaas zit en blijft. Gebruik koud water en voeg wat bloemenvoeding toe voor een langere en uitbundiger bloei
  • Zet tulpen in een ruime vaas. Bloemen en stelen houden ervan om wat ruimte te hebben
  • Het is handig om de tulpen na een paar dagen een keer in te korten omdat de stelen groeien en anders te lang worden. Daarmee voorkom je dat de tulpen snel gaan hangen.

M2

De kerstboom

Een kerstboom is een naaldboom. Deze wordt traditiegetrouw, bijna zonder er bij na te denken in huis gehaald. We versieren deze boom met verschillende dingen, zoals bijvoorbeeld lichtjes, kerstballen, slingers en een piek. De kerstboom is eigenlijk een spar en dus geen denneboom. De boom is in de 16e eeuw door Maarten Luther verklaard tot symbool van de geboorte van Jezus. Het werd een vruchtbaarheidssymbool.

Tegenwoordig is de meest populaire kerstboom een fijnspar. De zilverspar, spar en de den worden ook veel gebruikt als kerstboom. Het kerstlied ‘o denneboom’ klopt dus aan één kant eigenlijk niet.

Kunstkerstboom

Deze boom wordt meestal gemaakt van een metalen frame en brandvertragende kunststof. Veelal kiezen mensen voor een kunstkerstboom vanwege de goedkope aanschaf en omdat deze geen naalden verliest. De boom is jaar na jaar weer te gebruiken. Sommige mensen kunnen ook niet tegen de sterke geur die een spar verspreid.

De geschiedenis van de kerstboom

De kerstboom is lange tijd een heidens symbool geweest. De blijvend groene spar versierd met lampjes, staat ook symbool voor de terugkeer van het licht. Het is een overblijfsel van de Germaanse Midwinterviering. Bij veel Christelijke volken was de spar het symbool van groei en bloei en verjager van slechte geesten. Vroeger bond men zo’n boompje in de mast van een schip als teken dat men met kerst weer thuis hoopte te zijn. In de vijfde eeuw dook de spar op als boom des levens in duitse kerken, hij was behangen met appels. Later werden de appels vervangen door koekjes. En weer later werden de koekjes vervangen door kerstballen. In de negende eeuw verbood Karel de grote het opzetten van een kerstboom en in de tiende eeuw deed paus Martinus de tweede hetzelfde in Italië. Pas in de zeventiende eeuw dook de versierde spar weer in het openbaar op. De eerste versierde kerstboom was weer te bewonderen in 1605 in Straatsburg. Pas in het begin van de negentiende eeuw zette deze traditie goed door in Nederland.

M2

Elk jaar in november begint het weer: de spanning om sinterklaas. De winkels versieren hun etalages en in de brievenbus vallen folders met plaatjes van de mooiste cadeaus. En dan … zo half november, komt hij dan eindelijk met de pakjesboot naar Nederland.

Wie is sint Nicolaas?

Sint Nicolaas of sinterklaas, zoals wij hem kennen, bejaarde kindervriend uit Spanje, die brave kinderen beloont en stoute bestraft. Die met een zwarte knecht op een schimmel over de daken rijdt en via de schoorsteen iets lekkers en speelgoed uitdeelt. Die oude kindervriend schijnt een samenstelling te zijn van twee mensen en een Germaanse god, Wodan. De twee mensen hadden allebei de naam Nicolaas. De één heeft geleefd in de vierde eeuw en de ander in de zesde eeuw, na Christus. Beide woonden in de provincie Lycië: het tegenwoordige Turkije.

Sinterklaas is dus een Turk. De jongste Nicolaas begon als monnik en later werd hij bisschop van Pinora. De oudste Nicolaas is waarschijnlijk geboren in Patara, vlakbij Myra, een kleine stad in de provincie Lycië. Later is ook hij bisschop geworden. Dat kun je nu nog zien aan de kleding die sinterklaas draagt. Bisschopskleding bestaat uit een lange mantel, de tabbert, een mijter op zijn hoofd en in zijn hand een staf. De oudste Nicolaas is op 6 december gestorven. De sterfdag van sint Nicolaas is belangrijk omdat hij een heilige werd. Mensen die veel voor het geloof en de kerk hebben betekend worden in de Roomkatholieke kerk heilig verklaard.

Zwarte Piet

Zwarte Piet is in heel de geschiedenis van sinterklaas betrekkelijk jong, want hij treedt voor het eerst zichtbaar op in het zeer bekende prentenboek ‘sint Nicolaas en zijn knecht’ van Jan Schenkman uit 1850.

De figuur van zwarte Piet is nog steeds in ontwikkeling. In onze tijd van antidiscriminatiewetten en politieke correctheid is deze niet al te slimme zwarte man met zijn rare taaltje een omstreden figuur geworden. Tegenwoordig zijn er dan ook experimenten met bijvoorbeeld bonte- en roetveegpieten.

Er is nog een mogelijke theorie gevonden over de mogelijke herkomst van zwarte Piet. Er is een oud verhaal over een Ethiopische slaaf ‘Piter’,  die door bisschop Nicolaas op een slavenmarkt zou zijn gekocht en daarna vrijgelaten. Uit dankbaarheid zou Piter in dienst van Nicolaas zijn getreden.

Zie ginds komt de stoomboot …

De aankomst per stoomboot valt misschien te verklaren uit de legende waarin sint Nicolaas in nood verkerende zeelieden op zee redt; sindsdien is hij ook de patroon van de zeelieden. Daarom hebben vele havensteden een sint-Nicolaaskerk, zoals bijvoorbeeld Amsterdam, Kampen, Harderwijk, Edam en Monnickendam.

M2

Er zijn bijna een miljoen beschreven soorten insecten! Klein in vorm, maar groot in aantal. Het is de grootste groep dieren op aarde.

Ontzettend veel kleine dieren vliegen en kruipen er op deze wereld rond. Bijen, vliegen, wespen, mieren, we zien ze bijna overal en we noemen deze diertjes insecten. Ook de vlinder is een insect terwijl spinnen niet tot deze groep behoren maar tot de spinachtigen.

Insecten zijn heel speciale dieren, ze hebben namelijk geen skelet in hun lichaam. Ze hebben een uitwendig skelet, het is zichtbaar. Wetenschappers noemen deze dieren ‘geleedpotigen’. Maar niet alle geleedpotigen zijn insecten. Binnen deze groep is er een groep dieren die we insecten noemen.

Hoe herken je een insect?

Insecten herken je aan bepaalde lichaamskenmerken:

  • Het lichaam van dit diertje bestaat uit drie delen, namelijk de kop, borststuk en achterlijf
  • Daarnaast heeft een insect twee antennes of voelsprieten
  • Ook hebben ze bijna allemaal vleugels en facetogen
  • En nog een kenmerk waar je dit diertje aan kunt herkennen is dat ze altijd zes poten hebben

Vijanden

Insecten hebben veel vijanden, waarvan wij mensen zelfs de grootste. De meeste vogels eten insecten en spinnen houden van muggen. Gelukkig zijn insecten wel in staat om zichzelf in veiligheid te brengen door bijvoorbeeld weg te vliegen of zich te verbergen. Ook kunnen sommige steken, denk aan de wesp. En er zijn insecten in camouflagekleuren en eruit zien als bladeren of takken. Denk hierbij aan de wandelende tak.

Het gaat niet goed met de bijen en hommels

Al jaren gaan er extreem veel bijen dood door virussen, gebrek aan voedsel, maar ook door pesticiden. Maar ook met de hommels gaat het niet goed. Een kwart van alle hommelsoorten wordt met uitsterven bedreigd, zo blijkt uit een rapport dat bekend is gemaakt door IUCN, de wereldwijde koepel van natuurorganisaties.

Hommels en bijen zorgen voor bestuiving van groente en fruit. Ze vormen daardoor een belangrijke schakel in de voedselvoorziening. Maar de insecten lijden ernstig onder het gebruik van bijvoorbeeld bestrijdingsmiddelen en gronduitbreiding in de intensieve landbouw. Nederland gebruikt volgens de natuurbeschermers de grootste hoeveelheid bestrijdingsmiddelen per hectare van alle Europese landen.

Er komen (kwamen) in Nederland ongeveer twintig hommelsoorten voor. Er vliegen ruim driehonderd soorten bijen, maar daarvan is zestig procent bedreigd. Wetenschappers zijn al jaren aan het zoeken naar de exacte oorzaak van de achteruitgang van bijensoorten, maar ze zijn het er nog niet over eens.

Maak je tuin insectvriendelijk

Als je een tuin hebt kun je deze dieren extra goed helpen. Door bepaalde struiken en planten neer te zetten. Belangrijk is om takken en bladeren te laten liggen in je tuin, zodat de dieren een schuilplaats en verstopplek kunnen maken. Ook kun je kiezen voor het ophangen van nestkasten of insectenkasten voor bijvoorbeeld vlinders en bijen.

De meeste insecten kunnen de winter niet overleven en daarom laten ze eitjes achter die dat wel kunnen. Andere insecten schuilen ook wel onder de grond, in boomschors of een speciale insectenkast, ook wel insectenhotel genoemd. En er zijn zelfs insecten die naar een warm land vliegen.

M2

De platenspeler is jarenlang uit beeld geweest, maar dankzij de jeugd weer helemaal hip.

De platenspeler is weer helemaal terug en wordt steeds vaker van de zolder gehaald. Of er wordt een nieuwe aangeschaft als je er nog geen één hebt. Ook stijgt hierdoor de verkoop van vinyl. Mensen en vooral de jeugd vinden het mooi om (weer) zo’n grote platenhoes in handen te hebben. Muziek maken met een platenspeler is heel bijzonder en heel wat anders dan luisteren via smartphone of computer.

Met een platenspeler in je huiskamer hoor je er weer bij. Het is namelijk weer helemaal hip om te luisteren naar elpees. Al worden ze tegenwoordig ‘vinyl’ genoemd. Steeds meer artiesten brengen hun albums uit op vinyl en daarom heb je wel een platenspeler nodig. In het cd-tijdperk heeft iedereen de platenspeler naar de zolder gebracht of naar de vuilstort. Nu is de vraag naar platenspelers weer enorm groot. En ze zijn dus ook weer volop te koop.

Kies de platenspeler die bij je interieur past

Als je naar je vinyl wilt luisteren, gaat het er ook om dat de platenspeler er goed uitziet. Je moet er natuurlijk wel met plezier naar kijken en het geluid moet goed zijn. Tegenwoordig kun je een platenspeler in allerlei verschillende kleuren kopen. Je kunt precies de speler kiezen die past bij jouw interieur en zo genieten van urenlang muziekplezier.

Automatisch of handbediening?

Er zijn volautomatische platenspelers, dat wil zeggen dat als je op start drukt de arm van de platenspeler dan vanzelf beweegt naar de eerste groef en de naald daarin laat zakken. Aan het einde van de plaat wordt de naald weer opgetild en beweegt de arm vanzelf weer terug. Er zijn ook platenspelers die je zelf moet starten, waarbij je de arm helemaal handmatig moet bedienen. Daarnaast is er een tussenvorm waarbij het plateau wordt gestart als je de arm beweegt en deze gaat omhoog aan het einde van de plaat. Maar verder gebeurt er niets. Een armlift en een soepel bewegende arm is eigenlijk het belangrijkste onderdeel van de platenspeler om met gemak en enige voorzichtigheid te kunnen genieten van je elpees. Helaas hebben de koffergrammofoons vaak geen armlift.

Wie is de uitvinder van de platenspeler?

In 1846 wordt Thomas Edison geboren, als jongste van zeven kinderen. Als kind gaat hij nauwelijks naar school, maar wordt thuis onderwezen door zijn moeder. Op jonge leeftijd krijgt hij de ziekte roodvonk, die hem voor een deel doof maakt. Wanneer hij de zoon van een stationschef redt van een dodelijk ongeluk, krijgt Thomas als dank enkele telegrafielessen. Hij ontwikkelde zich tot één van de snelste telegrafisten van zijn omgeving.

Edison heeft meer dan duizend uitvindingen op zijn naam staan waarvan de gloeilamp misschien wel de bekendste is. De platenspeler was de favoriete uitvinding van hem. Hij noemde het de pratende machine en gaf meer dan drie miljoen dollar uit voor de ontwikkeling daarvan.

Thomas Edison heeft onder andere uitgevonden:

  • De gloeilamp
  • De platenspeler
  • De koolstofzender van de telefoon
  • De dynamo
  • De eerste filmcamera
  • De eerste projector

M2

Welke invloed heeft bewegen en sporten op je gezondheid?

Sporten is belangrijk en draagt bij aan een goede gezondheid. Bewegen versterkt je longen en hart en zorgt voor calorieverbranding. Uit onderzoek blijkt dat mensen die veel bewegen, 40 tot 50% minder kans hebben op bijvoorbeeld darmkanker. Voor andere soorten kanker, zoals borstkanker, wordt ook langzaam maar zeker duidelijk dat lichaamsbeweging het risico doet afnemen. Bovendien wordt de kans op hart- en vaatziekten, botontkalking, overgewicht, suikerziekte, hoge bloeddruk en spierpijn minder als je beweegt. Helemaal als je daarbij een goede leefstijl hebt die je gezondheid bevordert: niet roken, matig met alcohol en gezonde voeding. Het is belangrijk om bij het sporten en wandelen goede schoenen te dragen. Het dragen van verkeerde schoenen kan niet alleen zorgen voor blaren, maar ook voor problemen met de enkels, knieën en heupen.

Zware inspanningsoefeningen zijn niet noodzakelijk voor een goede gezondheid. Zowel mannen als vrouwen hebben het meeste baat bij een bescheiden bewegingsprogramma, zoals 30 minuten per dag stevig wandelen of fietsen. Ook wat vaker de trap nemen in plaats van de lift heeft al effect. En schoffelen in de tuin of een huishoudelijke klus zoals het gebruik van een stofzuiger. Deze inspanningen leveren ook al gezondheidswinst op – de weegschaal geeft het bewijs.

Sporten of bewegen is een goede manier om af te vallen. Het is veel veiliger dan allerlei medicijnen of een dieet volgen. En bijkomend voordeel is dat sporten afleiding en ontspanning geeft. Doordat je beweegt maakt je lichaam ook een hormoon aan dat je gelukkiger maakt, namelijk endorfine. Van deze stof krijg je een prettig, alert en gelukzalig gevoel. Dus bewegen heeft zeker ook een geestelijke invloed op je.

Mensen die regelmatig bewegen gaan minder vaak naar de huisarts. Bovendien liggen deze mensen minder vaak in het ziekenhuis. Eenmalig lang bewegen heeft geen effect op langere termijn. Het beste is dat je meerdere dagen in de week matig tot intensief iets doet. Maar te veel sporten is ook weer niet goed. Het gaat erom dat je je lichaam niet te veel belast. Als je lichaam de grens aangeeft moet je ook stoppen om blessures te voorkomen. Het lichaam op een juiste wijze belasten stelt het tot meer in staat omdat er dan aanpassingen in ontstaan. Je spieren bijvoorbeeld, worden sterker, je voelt je fitter doordat zuurstof en bloed beter wordt getransporteerd. En je krijgt meer conditie en het lichaam herstelt zich sneller na een inspanning.

Conclusie:

Bewegen en sporten zijn noodzakelijk om gezond te blijven. Het vermindert de kans op allerlei ziektes en kwalen. Een goede balans in het belasten van het lichaam, maakt dat je je fitter en dus beter gaat voelen.

M2