Elk jaar in november begint het weer: de spanning om sinterklaas. De winkels versieren hun etalages en in de brievenbus vallen folders met plaatjes van de mooiste cadeaus. En dan … zo half november, komt hij dan eindelijk met de pakjesboot naar Nederland.

Wie is sint Nicolaas?

Sint Nicolaas of sinterklaas, zoals wij hem kennen, bejaarde kindervriend uit Spanje, die brave kinderen beloont en stoute bestraft. Die met een zwarte knecht op een schimmel over de daken rijdt en via de schoorsteen iets lekkers en speelgoed uitdeelt. Die oude kindervriend schijnt een samenstelling te zijn van twee mensen en een Germaanse god, Wodan. De twee mensen hadden allebei de naam Nicolaas. De één heeft geleefd in de vierde eeuw en de ander in de zesde eeuw, na Christus. Beide woonden in de provincie Lycië: het tegenwoordige Turkije.

Sinterklaas is dus een Turk. De jongste Nicolaas begon als monnik en later werd hij bisschop van Pinora. De oudste Nicolaas is waarschijnlijk geboren in Patara, vlakbij Myra, een kleine stad in de provincie Lycië. Later is ook hij bisschop geworden. Dat kun je nu nog zien aan de kleding die sinterklaas draagt. Bisschopskleding bestaat uit een lange mantel, de tabbert, een mijter op zijn hoofd en in zijn hand een staf. De oudste Nicolaas is op 6 december gestorven. De sterfdag van sint Nicolaas is belangrijk omdat hij een heilige werd. Mensen die veel voor het geloof en de kerk hebben betekend worden in de Roomkatholieke kerk heilig verklaard.

Zwarte Piet

Zwarte Piet is in heel de geschiedenis van sinterklaas betrekkelijk jong, want hij treedt voor het eerst zichtbaar op in het zeer bekende prentenboek ‘sint Nicolaas en zijn knecht’ van Jan Schenkman uit 1850.

De figuur van zwarte Piet is nog steeds in ontwikkeling. In onze tijd van antidiscriminatiewetten en politieke correctheid is deze niet al te slimme zwarte man met zijn rare taaltje een omstreden figuur geworden. Tegenwoordig zijn er dan ook experimenten met bijvoorbeeld bonte- en roetveegpieten.

Er is nog een mogelijke theorie gevonden over de mogelijke herkomst van zwarte Piet. Er is een oud verhaal over een Ethiopische slaaf ‘Piter’,  die door bisschop Nicolaas op een slavenmarkt zou zijn gekocht en daarna vrijgelaten. Uit dankbaarheid zou Piter in dienst van Nicolaas zijn getreden.

Zie ginds komt de stoomboot …

De aankomst per stoomboot valt misschien te verklaren uit de legende waarin sint Nicolaas in nood verkerende zeelieden op zee redt; sindsdien is hij ook de patroon van de zeelieden. Daarom hebben vele havensteden een sint-Nicolaaskerk, zoals bijvoorbeeld Amsterdam, Kampen, Harderwijk, Edam en Monnickendam.

M2

Reactie achterlaten